Ung Thư Ruột Già
Date: Friday, May 02 @ 16:15:45 EDT
Topic: Sức Khoẻ


Lại Thái B́nh

I/ Nguyên nhân:

Cần chú ư ở đây về các yếu tố gây ung thư ruột già. Nên biết là 80% trường hợp ung thư ruột già là do ngoại cảnh, tức yếu tố bên ngoài và chỉ 20% là do di truyền.

Các yếu tố thuận lợi khiến cho người ta dễ bị ung thư ruột như sau:



1. Tuổi tác: hai phần ba trường hợp bệnh nhân trên 50 tuổi.

2. Theo các cuộc khảo sát th́ bệnh thường gặp ở các nước công nghệ phương tây. Tại đây thực đơn hàng ngày thường nhiều mỡ, thịt đỏ, dư thừa năng lượng do quá nhiều chất bổ dưỡng và rượu, nhưng lại thiếu các thức ăn có chất sợi như rau trái. Cũng như người dân ở đây ít vận động cơ thể do cuộc sống quá văn minh và cơ khí hóa và tự động hóa mọi sự. Thịt đỏ ở đây là thịt ḅ, thịt heo, thịt cừu chẳng hạn.

3. Hút thuốc.

4. Một số bệnh viêm nhiễm đường ruột kinh niên, như bệnh viêm loét ruột già hay bệnh Crohn (Crohn’s colitis).

5. Bướu nho (Polyp)*, một loại bưới thịt (fleshy tumor) ở ruột già, hay trước đây đă bị ung thư ruột già.

*Polyp: dịch là bướu nho, v́ bướu này hinh dáng bề ngoài trông mọng và đục như một trái nho tươi, lại thường có cuống. Ngược lại với bướu gai (papilloma) trông xù x́.

6. Ung thư buồng trứng, tử cung và tuyến vú có thể làm gia tăng khả năng bị ung thư ruột già. Hay trong gia đ́nh có ai bị các loại ung thư trên cũng có ảnh huởng tương tự.

7. Theo khảo cứu h́nh như ít nhất 200 yếu tố di truyền (genes) nằm trên nhiễm sắc thể số 9 có liên quan đến ung thư hay bướu nho (colon polyp) ở ruột già.

II. Triệu chứng:

Những triệu chứng sau có thể gợi ư ung thư ruột già. Xin nhấn mạnh chỉ là gợi ư, chứ không chính xác hoàn toàn. Chúng có thể đứng riêng rẽ hay phồi hợp với nhau :

1. Thay đổi thói quen đại tiện. Chẳng hạn như bị bón hay tiêu chảy hay xen kẽ bón và tiêu chảy. Phân có thể vừa dài vừa nhỏ như sợi ru-băng.

2. Có máu trong phân. Thông thường không thấy bằng mắt thường v́ ung thư làm chảy máu ruột rất ít (occult).

Tuy nhiên theo thời gian th́ các triệu chứng thiếu máu dần dần xuất hiện do thiếu máu kinh niên do thiếu chất sắt (bị mất đi mà không bồi hoàn lại được).

Các triệu chứng thiếu máu này thường rất mơ hồ, như mệt mỏi, yếu người, hồi hộp.

3. Đau bụng âm ỉ, mơ hồ, không rơ vị trí, hay đau bụng co thắt; hay cảm giác đầy bụng sau khi đại tiện.

Các triệu chứng nghẹt ruột (obstruction) xuất hiện chậm, khi bướu ung thư đă phát triển nhiều.

Xuống kư; hiếm khi buồn nôn hay ói mửa.

III. Truy tầm và định bệnh:

Truy tầm ung thư ở các loại ung thư khác, như ung thư vú, phổi... là cố t́m cho ra sang thương ung thư lúc c̣n rất nhỏ ở giai đoạn tiên khởi. Nhưng ở ung thư ruột già là cố t́m ra loại bướu nho (colon polyp) ở ruột già.

Bướu nho thường gặp ở ruột già, nhất là khi tuổi càng lớn. Khoảng 50% người già trên 60 tuổi có ít nhất một cái bướu nho trong ruột già. Nghĩa là trong toàn bộ ruột già người ta có thể bị nhiều chỗ có bướu này.

Bướu nho có thể là bướu lành; nhưng cũng có thể là là loại tiền ung thư, v́ sau chừng 5 năm hay lâu hơn nữa sẽ biến thành ung thư ruột già. V́ thế cần phải theo dơi kỹ càng sau khi đă cắt bỏ bướu nho từ ruột già đi.

Cắt bỏ bướu nho rồi, nhưng các nguyên nhân để mọc bướu này vẫn c̣n đó, nên bướu có thể tái xuất hiện sau đó và có thể biến thành ung thư theo thời gian như đă nói trên.

Loại bướu nho nào sẽ hóa ung thư?

Loại colon polyp có tên riêng là adenomatous polyps hay Adenomas. Loại này chiếm khoảng 75% colon polyps. Loại này chia ra làm nhiều hạng khi khảo sát dưới kính hiển vi. Loại villous adenomas thường hóa ung thư nhất, kế đó là loại tubular adenomas.

Bướu nho càng to càng dễ hóa ung thư hơn. Khi bướu khoảng 2 cm (một inch) th́ trên 20% sẽ có khả năng hóa ra ung thư sau này.

Làm sao truy tầm bướu nho ruột già ?

Nội soi ruột già (colonoscopy) và chụp h́nh quang tuyến là những phương pháp thường dùng.

Nội soi ruột già thực hiện bằng nhiều cách khác nhau, nhưng chung qui là cho một ống thông qua hậu môn để quan sát trực tiếp thành trong ruột già. Qua đó có thể đồng thời vừa quan sát, vừa thử thịt (biopsy) để định bệnh, kèm theo chữa trị nếu điều kiện thuận lợi cho phép thực hiện được.

Chụp h́nh quang tuyến sau khi bơm chất cản quang là chất ba-rít (barium) vào trong ḷng ruột cho phép xem gián tiếp ruột già hay phuơng pháp chuyên biệt hơn là Double Contrast BE (DCBE).

Hiện nay trong ngành quang tuyến, khi cần người ta c̣n sử dụng cả những phương pháp tân kỳ khác, như chụp cắt lát (CT scan; Computed Tomography Scan) hay hiệu ứng từ (MRI; Magnetic Resonance Imaging)

Khám lâm sàng ruột già là ǵ ?

Người bệnh hay người khỏe mạnh đến pḥng mạch cho bác sĩ khám bệnh, hay kiểm tra sức khoẻ định kỳ là điều nên làm khi ở một độ tuổi nào đó hay bị các chứng bệnh đă được cơ quan y tế nhà nước khuyến cáo.

Những người lớn tuổi nên đến pḥng mạch bác sĩ xin khám kiểm tra một số cơ quan trong người. Thí dụ như kiểm tra vú, nhiếp hộ tuyến ở đàn ông và cổ tử cung ở phụ nữ, ruôt già ở cả hai phái nam và nữ.

Riêng về truy tầm ung thư ruột già bao gồm cả trực tràng (rectum) và hậu môn cũng như nhiếp hộ tuyến, bác sĩ sẽ thăm ḍ hậu môn bằng tay có đeo găng và bôi chất trơn láng qua hậu môn.

Sau khi khám song, nhân tiện bác sĩ sẽ nh́n qua phẩn dính trên găng tay, để xem có dính máu hay không ?

Rồi dùng hoá chất thử phân xem có dính chút máu mà mắt thường không thấy được.

Truy t́m máu trong phân (FOBT) là sao?

Có một số trường hợp ung thư ruột già gây xuât huyết nơi bị ung thư, cho nên bác sĩ đă cho thử t́m có máu, có thể rất ít không nhận diện ra bẳng mắt thường, trong phân hay không?

Cũng nên biết là nếu kết quả âm tính cũng chưa loại bỏ là bệnh nhân không bị ung thư v́ chỉ có một nửa trường hợp ung thư ruột già có kết quả dương tính mà thôi.

Nếu kết quả dương tính th́ cần phải khám toàn bộ ruột già bằng các phương pháp nói trên, như nội soi hay quang tuyến.

Tóm lại, DRE và FOBT là những phương pháp truy tầm dễ làm và rẻ tiền có thể thực hiện hàng năm nơi pḥng mạch bác sĩ để kiểm tra sức khoẻ hàng năm ở người lớn tuổi.

Thử máu:

Có khi ung thư sản xuất ra chất đạm (proteins) đặc biệt nào đó và chất này hiện diện hay tăng cao trong máu, mà người ta gọi là "tumor marker". Trong một số loại ung thư ruột già có chất gọi là kháng nguyên phôi gây ung thư trong máu. Thật ra chất này chỉ tiện dụng để theo dơi sau khi ung thư được điều trị, nếu như có hiện diện trong máu.

Thử thịt (biopsy):

Trong hầu hết mọi trường hợp của mọi loại ung thư, chỉ có thử thịt mới xác nhận 100 % là bị ung thư hay không.

Sau khi truy tầm và thấy có ǵ lạ, như bướu nho hay một vùng sang thương (lesions) nghi ngờ có biểu hiệu của ung thư th́ cần phải thử thịt ngay để định bệnh chính xác (positive diagnosis) là bệnh ǵ? Ung thư hay chăng?

Có định ra bệnh chbính xác mới có thể thu xếp trị liệu hiệu quả. Định bệnh sai sẽ chữa sai và dĩ nhiên "tiền mất tật mang", có khi nguy hiểm chêt người.

IV/ Tóm tắt:

Hội Ung thư Hoa Kỳ khuyến cáo theo dơi để truy tầm ung thư ruột già ở các người già b́nh thường khi bước vào lứa tuổi trên 50 theo phác đồ như sau :

1/ Mỗi năm làm FOBT
2/ Nội soi ruột già phần dưới cùng khi tới 50 tuổi.
3/ Sau đó nội soi như thế mỗi năm năm.
4/ DCBE mỗi năm năm
5/ Nội soi toàn diện ruột già mỗi mười năm.

[Nguyệt San Mạch Sống thuộc hệ thống truyền thông của Uỷ Ban Cứu Người Vượt Biển: http://www.machsong.org.]







This article comes from Mach Song - Life Stream
http://www.machsong.org

The URL for this story is:
http://www.machsong.org/modules.php?name=News&file=article&sid=1299